Sa thải là hình thức xử lý kỷ luật cao nhất mà người sử dụng lao động áp dụng đối với người lao động vi phạm. Tuy nhiên, theo Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động chỉ được sa thải trong những trường hợp cụ thể và phải tuân thủ đúng quy trình. Mọi sa thải trái pháp luật đều có thể bị khiếu nại và bồi thường.
Khi nào người sử dụng lao động được sa thải
Theo Điều 125 Bộ luật Lao động 2019, người lao động chỉ bị sa thải trong các trường hợp: trộm cắp, tham ô, đánh bạc, cố ý gây thương tích tại nơi làm việc; sử dụng ma tuý tại nơi làm việc; tiết lộ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ; gây thiệt hại nghiêm trọng hoặc đe doạ gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng về tài sản, lợi ích của doanh nghiệp; người lao động đang bị khiển trách hoặc đang trong thời hạn kỷ luật mà tái phạm.
Quyền lợi của người lao động khi bị sa thải
Khi bị sa thải, người lao động vẫn có quyền nhận: tiền lương của những ngày làm việc chưa thanh toán; tiền phép năm chưa nghỉ; bảo hiểm thất nghiệp nếu đã đóng đủ thời gian; sổ bảo hiểm xã hội đầy đủ chốt thời gian. Tuy nhiên, người bị sa thải không được hưởng trợ cấp thôi việc theo quy định.
Cách khiếu nại khi bị sa thải trái pháp luật
Bước 1: Yêu cầu doanh nghiệp gặp gỡ thương lượng. Bước 2: Khiếu nại đến công đoàn cơ sở hoặc Liên đoàn Lao động cấp huyện. Bước 3: Yêu cầu hoà giải viên lao động tại Phòng Lao động Thương binh và Xã hội. Bước 4: Khởi kiện ra Toà án nhân dân cấp huyện trong thời hiệu 12 tháng kể từ ngày phát hiện vi phạm.
Bài viết mang tính tham khảo, vui lòng liên hệ luật sư để được tư vấn chính xác theo trường hợp cụ thể.
Câu hỏi thường gặp
Thế nào là sa thải trái pháp luật?
Sa thải bị coi là trái pháp luật khi: lý do sa thải không thuộc 5 trường hợp quy định tại Điều 125 BLLĐ; vi phạm quy trình kỷ luật (không họp hội đồng kỷ luật, không có đại diện công đoàn, không cho người lao động trình bày); sa thải khi người lao động đang nghỉ phép, nghỉ thai sản, nghỉ ốm có giấy bệnh viện; sa thải lao động nữ đang mang thai hoặc nuôi con dưới 12 tháng.
Bao lâu phải khiếu nại sau khi bị sa thải?
Thời hiệu khởi kiện tranh chấp lao động cá nhân ra Toà án là 12 tháng kể từ ngày phát hiện hành vi xâm phạm. Đối với hoà giải tại Hoà giải viên lao động không có thời hiệu cứng nhưng càng sớm càng tốt. Sau khi hoà giải không thành, người lao động có thể khởi kiện trong vòng 12 tháng kể từ ngày kết thúc hoà giải.
Có được bồi thường khi sa thải trái pháp luật?
Có. Người sử dụng lao động sa thải trái pháp luật phải: nhận người lao động trở lại làm việc với mức lương cũ; trả tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho những ngày người lao động không được làm việc cộng với ít nhất 02 tháng tiền lương; nếu người lao động không muốn quay lại làm việc, được nhận thêm trợ cấp thôi việc và khoản tiền bồi thường theo thoả thuận hai bên (tối thiểu 02 tháng lương).
Phải làm gì khi bị sa thải không có lý do rõ ràng?
Yêu cầu doanh nghiệp giao quyết định sa thải bằng văn bản, trong đó nêu rõ lý do và căn cứ pháp lý. Nếu doanh nghiệp không giao văn bản hoặc lý do không thuyết phục, đây là dấu hiệu sa thải trái pháp luật. Người lao động nên thu thập chứng cứ (email, tin nhắn, bảng chấm công), liên hệ công đoàn và luật sư tư vấn trước khi rời khỏi vị trí.