Thử việc trong hợp đồng lao động: Quyền và nghĩa vụ của người lao động cần biết năm 2026

Thử việc là gì và tầm quan trọng của nó

Thử việc là giai đoạn làm việc tạm thời giữa người lao động và người sử dụng lao động nhằm đánh giá năng lực, kỹ năng và sự phù hợp với công việc được giao. Trong thời gian thử việc, cả hai bên có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng mà không cần nêu lý do cụ thể. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là người lao động hoàn toàn không có bảo vệ pháp luật. Luật Lao động Việt Nam năm 2012 và các sửa đổi sau đó đã quy định rõ ràng các quyền và nghĩa vụ trong giai đoạn này.

Thời hạn thử việc tối đa được phép

Theo quy định hiện hành, thời hạn thử việc tối đa không được vượt quá 30 ngày đối với người lao động vị thành niên hoặc công việc có yêu cầu kỹ năng đặc biệt. Đối với các trường hợp khác, thời hạn thử việc tối đa là 30 ngày. Nếu hợp đồng thử việc không nêu rõ thời hạn, mặc định sẽ được coi là 30 ngày. Điều quan trọng là người lao động cần kiểm tra kỹ thời gian thử việc được ghi trong hợp đồng để đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật.

Quyền lợi của người lao động trong thời gian thử việc

Mặc dù đang trong giai đoạn thử việc, người lao động vẫn có đầy đủ quyền lợi về lương, thời giờ làm việc, an toàn lao động và bảo hiểm xã hội. Lương trong thời gian thử việc không được thấp hơn 85% lương theo hợp đồng lao động chính thức. Ngoài ra, người lao động có quyền được cấp cứu, chữa bệnh, hưởng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp giống như những người đã ký hợp đồng chính thức. Người sử dụng lao động cũng phải tuân thủ các quy định về thời giờ làm việc, không được yêu cầu làm thêm giờ vô lý hoặc tạo áp lực bất hợp pháp.

Nghĩa vụ của người lao động trong giai đoạn thử việc

Người lao động phải tuân thủ đầy đủ các quy định của cơ quan sử dụng lao động, bao gồm quy chế làm việc, quy định về an toàn lao động và các yêu cầu liên quan đến công việc. Người lao động cần hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao, giữ gìn tài sản của cơ quan sử dụng lao động và không được tiết lộ bí mật kinh doanh. Ngoài ra, người lao động phải có mặt đúng giờ, tuân thủ kỷ luật lao động và cộng tác với các đồng nghiệp một cách chuyên nghiệp.

Các lỗi thường gặp khi chấm dứt thử việc

Một số người sử dụng lao động thường yêu cầu người lao động ký vào các giấy tờ không rõ ràng hoặc không tuân thủ quy trình pháp luật khi chấm dứt hợp đồng thử việc. Lỗi phổ biến khác là không thanh toán đầy đủ lương hoặc không cấp chứng chỉ xác nhận thời gian làm việc. Một số trường hợp, người sử dụng lao động sử dụng thử việc để tránh cấp các quyền lợi xã hội hoặc không ký kết hợp đồng lao động chính thức sau khi thử việc kết thúc. Những tình huống này đều vi phạm pháp luật lao động.

Cách bảo vệ quyền lợi của bản thân

Trước khi ký hợp đồng thử việc, người lao động nên đọc kỹ tất cả các điều khoản, đặc biệt là thời hạn, mức lương, và các quyền lợi. Giữ bản copy của hợp đồng và tất cả các giấy tờ liên quan. Ghi chép lại các cuộc hội thoại với người sử dụng lao động về các cam kết hoặc thay đổi điều kiện làm việc. Nếu có bất kỳ vi phạm nào, người lao động có thể khiếu nại đến cơ quan lao động hoặc tòa án có thẩm quyền.

Chuyển từ thử việc sang hợp đồng chính thức

Khi giai đoạn thử việc kết thúc thành công, người sử dụng lao động phải ký kết hợp đồng lao động chính thức với người lao động. Lúc này, các quyền lợi và điều kiện làm việc có thể thay đổi dựa trên hợp đồng mới, nhưng không được giảm hơn những gì đã được thỏa thuận trong giai đoạn thử việc. Người lao động cần kiểm tra kỹ hợp đồng chính thức để đảm bảo tất cả các cam kết được ghi lại một cách chính xác.