Khi cho vay tiền mà người vay không trả, người cho vay đối mặt với khả năng mất tiền và sự ức chế. Nhiều người chọn cách đòi nợ sai (đe doạ, công khai bôi nhọ, cưỡng đoạt) dẫn đến chính bản thân bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Bài viết hướng dẫn các biện pháp đòi nợ đúng pháp luật và hiệu quả.
Bước 1: Thương lượng và lập lịch trả nợ
Trước khi viện đến pháp luật, nên thử thương lượng. Liên hệ trực tiếp với người vay, hỏi rõ tình hình tài chính, đề xuất phương án trả nợ phù hợp: trả góp theo tháng; gia hạn nhưng với cam kết cụ thể; trả bằng tài sản tương đương. Lập biên bản thoả thuận có chữ ký hai bên, ghi rõ số nợ, thời hạn, mức trả mỗi kỳ. Đây vừa là cơ hội cho người vay vừa tạo thêm bằng chứng pháp lý.
Bước 2: Gửi văn bản đòi nợ chính thức
Nếu thương lượng không hiệu quả, gửi văn bản đòi nợ chính thức qua đường bưu điện có biên nhận, hoặc nhờ thừa phát lại lập vi bằng tống đạt. Nội dung: nêu rõ số nợ, ngày phát sinh, lãi suất (nếu có), tổng nợ phải trả; yêu cầu trả nợ trong thời hạn cụ thể (15-30 ngày); thông báo sẽ khởi kiện nếu không trả. Văn bản này có giá trị pháp lý quan trọng, chứng minh người vay đã được thông báo và nhắc nhở trả nợ.
Bước 3: Hoà giải tại cơ sở
Đối với khoản nợ nhỏ và bên vay vẫn có khả năng trả, có thể yêu cầu hoà giải tại Tổ hoà giải cơ sở hoặc UBND cấp xã nơi người vay cư trú. Hoà giải miễn phí, nhanh chóng và ít căng thẳng hơn toà án. Biên bản hoà giải thành có giá trị pháp lý, có thể yêu cầu thi hành. Trường hợp hoà giải không thành, đây cũng là cơ sở để khởi kiện ra toà.
Bước 4: Khởi kiện ra Toà án
Nộp đơn khởi kiện tại Toà án nhân dân cấp huyện nơi bị đơn cư trú. Hồ sơ gồm: đơn khởi kiện; giấy tờ chứng minh quan hệ vay (hợp đồng, giấy biên nhận, sao kê chuyển khoản, tin nhắn); văn bản đòi nợ đã gửi; biên bản hoà giải không thành (nếu có); chứng minh thân nhân. Án phí tạm ứng = 5% giá trị tranh chấp. Thời hiệu khởi kiện hợp đồng dân sự là 3 năm. Thời gian xét xử sơ thẩm thường 4-6 tháng.
Bài viết mang tính tham khảo, vui lòng liên hệ luật sư để được tư vấn chính xác theo trường hợp cụ thể.
Câu hỏi thường gặp
Đến nhà người vay đòi tiền có vi phạm pháp luật không?
Đi đòi nợ tại nhà không vi phạm pháp luật nếu thực hiện văn minh, không gây mất trật tự. Tuy nhiên các hành vi sau là vi phạm: la mắng, chửi bới, đe doạ; làm hư hỏng tài sản; cản trở việc đi lại; tự ý lấy tài sản trừ nợ; tập trung đông người gây áp lực; phát tán thông tin bôi nhọ lên mạng xã hội. Các hành vi này có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu hình sự về tội gây rối, làm nhục, cưỡng đoạt tài sản.
Người vay chuyển nơi ở khác có đòi được nợ không?
Vẫn được. Theo Bộ luật Tố tụng Dân sự, có thể khởi kiện tại Toà án nơi người vay cư trú cuối cùng được biết. Trường hợp không xác định được nơi cư trú: khởi kiện tại Toà án nơi cư trú cuối cùng được biết hoặc Toà án nơi có tài sản của người vay. Toà án có thể tiến hành các thủ tục tống đạt công khai (đăng báo). Nếu có bản án, có thể yêu cầu Bộ Công an tra cứu nơi cư trú thực tế để thi hành án.
Có thể thuê công ty đòi nợ thuê không?
Theo Luật Đầu tư 2020 và Bộ luật Dân sự 2015, dịch vụ đòi nợ thuê đã bị cấm tại Việt Nam (trước đây là ngành nghề kinh doanh có điều kiện). Tuy nhiên có thể: thuê luật sư đại diện theo uỷ quyền để khởi kiện và thực hiện thủ tục thi hành án; chuyển nhượng khoản nợ cho cá nhân, tổ chức khác (factoring); uỷ quyền cho công ty thu hồi nợ hợp pháp (chỉ thực hiện đại diện pháp lý, không dùng biện pháp gây áp lực). Hành vi đòi nợ thuê bằng biện pháp đe doạ có thể bị xử lý hình sự.
Đã có bản án nhưng người thua kiện vẫn không trả nợ thì sao?
Nộp đơn yêu cầu thi hành án dân sự tại Chi cục Thi hành án dân sự nơi người phải thi hành án cư trú. Cơ quan thi hành án có quyền: kê biên tài sản (nhà, đất, xe, sổ tiết kiệm); trừ lương, thu nhập (tối đa 30% sau khi đảm bảo mức sống tối thiểu); cưỡng chế nếu người phải thi hành án chống đối. Phí thi hành án thông thường 3% giá trị thi hành. Trường hợp người thua kiện không có tài sản, hồ sơ được lưu để có điều kiện thi hành thì thực hiện.